MADEN YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin hüküm ve tasarrufualtında olan ve içerisinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi olmayıp Devletin mülkiyetinde olan maden kaynaklarının, milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, geliştirilmesi ve üretilmesiamacıyla gerçek ve tüzel kişilere Bakanlık tarafından belli bir süreyle hak verilmesi için 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun uygulanması ile ilgili usulve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 –(1) Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticarî değeri olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde maden sayılır. (2) Bu Yönetmelik; a) Ruhsat vesertifika verme, maden arama, işletme dönemleri işlemlerine, ruhsat alanlarının değiştirilmesine, faaliyetlerin denetim ve kontrolüne, buluculuk hakkına, terk, iptal, devir ve intikal işlerine, arama ile işletme ruhsatı aşamalarında maden arama ve üretim esaslarına, GenelMüdürlüğe ibraz edilecek rapor, proje ve belgelere, ödenecek bedellere, faaliyette bulunmak için alınacak izinlere, maden siciline, kamu yararı ve kamulaştırma işlemlerine, b) Maden arama veişletme faaliyeti ile kamu yararı niteliği taşıyan kamu veya gerçek/tüzel kişilere ait yatırımların birbirlerini engellemesi, kamu kurum ve kuruluşlarının uygulamalarından dolayı maden arama ve işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, kamu veya gerçek/tüzel kişilere ait yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda yapılacak işlemlere, c) Kamu kurum ve kuruluşlarınca veya yap-işlet-devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için görevli şirketçe projelerde kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için izin verilmesine, ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Altyapı tesisi: Madencilik faaliyetleri için zorunlu ve temdit dahil ruhsat süresi ilesınırlı olan yol, su, haberleşme, enerji nakil hattı, bant konveyör, havai hat, kuyu tesisleri, şantiye binası, yemekhane, atölye, kantar tesisleri, maden stok alanı, pasa döküm alanı,atık barajı, trafo, patlayıcımadde ve müştemilatı deposu gibi geçici yapı ve binaları, b) Arama dönemi: Arama ruhsatının düzenlenmesinden başlayarak maden kaynağının tespiti veekonomik olarak işletilebilirliğinin belirlendiği, maden gruplarına göre ön, genel ve/veya detay arama ile uygun bulunması halinde fizibilite dönemlerinden oluşan dönemi, c) Arama ruhsatı: Belirli bir alanda, belli bir süreyle maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesiiçin verilen yetki belgesini, ç) Ariyet malzemesi: Kayaçların doğal ve jeolojik etkenler sonucu kırılması, ufalanması, alterasyonu, taşınması ve/veya yerinde çökelimi ile oluşan; çakıl, kum, silt ve mil içeren gevşek malzeme ile yamaç molozu niteliğinde olan ve yapılarda dolgu olarak kullanılan malzemeyi, d) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, e) Banka: Bakanlıkça belirlenen bankayı, f) Beklenmeyen hal: Tenör, jeoloji, pazarlama, ulaştırma ve alt yapı şartlarındaki beklenmeyen değişiklikler ile ilgili mevzuat gereğince diğer kurumlardan alınması gereken izinlerin alınamaması durumlarını, g) Beyan:İlgililerin resmî kuruluşlara herhangi bir durumu belirlemek veya açıklamakmaksadı ile vermiş oldukları yazılı belgeyi, ğ) Buluculuk:Herhangi bir ruhsat döneminde bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde birmaden varlığının ortaya çıkartılmasını, h) Buluculuk hakkı: Ruhsat sahibinin, arama veya işletme ruhsatı süresince ulusal/uluslararası standartlarda hazırlanan teknik raporlar ile birlikte kanıtlanan görünür rezerv olarak bildirilen ve Genel Müdürlük tarafındanuygun bulunan miktar ile sınırlımadenden doğan hakkı, ı) ÇED: Çevreseletki değerlendirmesini, i) Çevre ile uyumplanı: Madencilik faaliyetinde bulunulan alanın faaliyet süresince vesonrasında projesine uygun olarak, can ve mal emniyetinin sağlanarak arazinin ıslah edilmesi ve doğaya yeniden kazandırılması faaliyetlerini gösteren planı, j) Daimi nezaretçi: İşletmede daimi olarak istihdam edilmek üzere ataması talep edilen ve Genel Müdürlük tarafından ataması onaylanan maden mühendisini, k) Daimi nezaretçidefteri: Noter tarafından onaylanmış olan, daimi nezaretçi/nezaretçilerinin proje faaliyetlerine ilişkin eksiklik, aksaklık ve önerilerinin yazıldığı, vardiyalı çalışan işletmelerde ise teknik elemanın da ilgili bölümlerini doldurduğu, istihdam edenler ile birlikte imzaladığı Ek-4’de yer alan formata uygun olarak düzenlenen defteri, l) Detay aramafaaliyet raporu: Detay arama döneminde madene yönelik maden arama projesinde belirtilen yöntem ve uygulamalar ile sondaj, yarma, kuyu, galeri gibiarama faaliyetlerine ilişkin bilgileri ve diğer belgeleri kapsayan Ek-13’te yer alan kaynak raporunu, m) Devlet hakkı:Maden üretiminden sağlanan gelirden ve/veya üretim yapılmayan ruhsat sahalarından ruhsat taban bedelinden az olmamak üzere alınan Devlet payına düşen kısmı, n) Faaliyetigerçekleştiren: Hammadde üretim izin sahibiadına hammadde üretim izin sahasında madencilik faaliyeti yürüten gerçek veya tüzel kişiyi, o) Fizibilite dönemi: Detay arama faaliyetleri sonunda belirlenen maden kaynağının ekonomik değer olarak işletilebilirliğini göstermek amacıyla yapılacak çalışmaların gerçekleştiği dönemi, ö) Fizibiliteraporu: Bir maden kaynağının ekonomik olarak işletilebilirliğini göstermek amacıylajeolojik, madencilik, metalürjik, ekonomik, pazarlama, yasal, çevresel, sosyal ve mali etkenlerin önerilen maden projesinde yeterli ayrıntıda incelendiği Ek-25’te yer alan raporu, p) Geçici tesisler: Maden ruhsatının süresine bağlı olarak yapılan tesis ve altyapı tesislerini, r) Genelaramafaaliyet raporu: Genel arama döneminde madene yönelik maden arama projesinde belirtilen yöntem ve uygulamalar ile detay arama dönemine ilişkin öngörülen sondaj, yarma, kuyu, galeri gibi arama faaliyetlerine ait bilgileri içeren Ek-12’de yer alan kaynak raporunu, s) Genel Müdürlük: Maden İşleri Genel Müdürlüğünü, ş) Görünür rezerv:Kaynağın üç boyutu ile belirlenmiş olan ve bu boyutlar içerisindesürekliliği konusunda en az risk taşıyan, jeolojik, madencilik, metalürjik,ekonomik, pazarlama, hukuki, çevresel, sosyal, mali etkenlerin altında ve günün şartlarında işletilebilir kısmını, t) Hammadde üretimizni: Kamu kurum ve kuruluşlarınca veya yap-işlet-devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için görevlişirketçe projelerde kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için verilen izni, u) Haritacı: Harita ve kadastro mühendisi, harita teknikeri, harita teknisyeni ve topografı, ü) İhtisaslaşmış Devlet kuruluşu: Bakanlıklar, Bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar ile üniversiteleri, v) İmalât haritası: İşletmelerde üretim yapılan yerleri, miktarları, yapılış şeklinive bir sonraki yılın üretim programını, depolanan pasa yerlerini gösterir, uygun ölçekli ve üç boyutlu beyan niteliğindeki haritayı, y) İşletme dönemi:İşletme ruhsatının düzenlenmesinden başlayarak ruhsat hukukunun herhangibir nedenle hükümden düşmesine kadar madencilik faaliyetlerinin yapıldığı dönemi, z) İşletme faaliyet raporu:Yıllık işletme faaliyetlerinin projeye uygunluk, üretim, satış tutarı ve miktarı, stok ve bunun gibi bilgiler ile toplam gelir ve tahakkuk eden Devlet hakkı gibimali durumu gösteren ve şekli Ek-27 ve Ek-28’de gösterilen belgeyi, aa) İşletme izni:Bir madenin işletmeye alınabilmesi için ruhsat sahasında belirli biralanda, belirli bir süreyle verilen Ek-16’da yer alan belgeyi, bb) İşletme projesi uygulama raporu: Üretim faaliyetine geçilinceye kadar işletme projesinin uygulanmasına ilişkin olarak her yıl Nisan ayısonuna kadar Genel Müdürlüğe sunulması gereken Ek-32’de yer alan raporu, cc) İşletmeruhsatı: Belirli bir alanda, belirli bir süreyle maden işletmefaaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen Ek15’te yer alan yetki belgesini, çç) Kamulaştırma:İşletme ruhsat süresi boyunca ruhsat alanında kalan özel mülkiyetarazilerinde yapılacak madencilik faaliyeti için alınan kamu yararı kararı ve 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu gereğince işlemlerin sonuçlandırılmasını, dd) Kantar fişi: Sevk edilen madenin ağırlığını gösterir tartımakbuzunu, ee) Kanun: Maden Kanununu, ff) Kaynak:Yerkabuğunda veya derinliklerinde; biçim, nitelik ve nicelik olarak muhtemel ekonomik beklentileri karşılayacak katı, sıvı ve gaz birikimlerini, gg) Kaynak raporu:Yerkabuğunda veya derinliklerinde; biçim, nitelik ve nicelik olarak muhtemel ekonomik beklentileri karşılayacak katı, sıvı ve gaz birikimlerine ilişkin bilgileri içeren raporu, ğğ) Kurul: Kanunun7 nci maddesinin on yedinci fıkrası uyarınca Kalkınma Bakanınınbaşkanlığında oluşturulan, maden işletme faaliyetleri ile diğer yatırımların kamu yararı açısından önceliğini ve önemini tespit ederek karar veren kurulu, hh) Maden aramafaaliyetleri: Jeolojik prospeksiyon, jeoloji haritası yapımı, numune alma, jeofizik araştırma, jeokimya, hidrojeolojik ve jeoteknik etütler ile üretime yönelik olmayan sondaj, galeri sürme, yarma ve kuyu açma gibi faaliyetleri, ıı) Maden arama projesi: Arama ruhsat sahasında bir termin planı dahilinde, ekonomik olarak işletilebilecek bir maden yatağı bulabilmek için arama süresi boyunca yapılacak olan arama faaliyetlerini ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesine yönelik yatırım bilgilerini ve mali yeterliliği içeren Ek-8’de yer alan projeyi, ii) Maden hakları:Madenlerin aranması, bulunması ve işletilebilmesi için verilen izinler ve maden yataklarının bulunmasına yardımcı olanlara tanınan maddi imkânları, jj) Maden işletme faaliyetleri: Üretime yönelik hazırlık çalışmaları ve üretim yapılması için gerekli faaliyetleri, kk) Maden işletme projesi:Rezervi üç boyutlu olarak belirlenen bir maden yatağındaki madeni, bir termin planı dahilinde, teknolojik ve ekonomik olarak işletilmesi ile çevresel önlemleri alarak madenin kapanma sonrası rehabilitasyon planlamasını içeren Ek-14’de yer alan temel ve detay mühendislik projesini, ll) Maden sicili: Ruhsat hukuku ile ilgili bilgilerin kaydedildiği yeri, mm) Madencilik faaliyetleri: Madenlerin aranması, üretime yönelik hazırlık çalışmaları, üretilmesi, sevkiyatı, cevher hazırlama ve zenginleştirme, atıkların bertarafı, ruhsat sahasındaki stoklama/depolama işlemleri, maden işletmelerinin kapatılması ve çevre ile uyumlu hale getirilmesi ile ilgili tüm faaliyetler ve bu faaliyetlere yönelik tesislerin yapılmasını, nn) MTA Genel Müdürlüğü: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünü, oo) MuhtemelRezerv: Sürekliliği görünür rezervde olduğu kadar tarif edilemeyen,ekonomik işletilebilirliği jeolojik, madencilik, metalürjik, ekonomik, pazarlama, hukuki, çevresel, sosyal ve mali etkenler ile ilgili belirsizlikler içeren cevher miktarını, öö) Mücbir sebep: Sel, yangın, deprem, grizu patlaması,çökme, heyelan gibi halleri, pp) Oda sicil belgesi: Mühendislerin bağlı oldukları odaya üyeliklerinin devam ettiğine dair yılda bir kezalınan belgeyi, rr) Ön aramafaaliyet raporu: Ön arama döneminde maden arama projesinde belirtilenmadene yönelik elde edilen veriler doğrultusunda hazırlanan tenör/kalite tahminini içeren Ek-11’de yer alan kaynak raporu, ss) Ön görünüm alanı: Bulunulan yerden ufuk çizgisine kadar olan bölgedeki görünen alanı, şş) Ön incelemeraporu: Hedef sahayı seçmenin gerekçeleri, nedenleri ve aranacakmaden/madenlerin belirtildiği; mevcut bilgiler doğrultusunda hazırlanmış yorum ve değerlendirmeleri içeren Ek-7’de yer alan raporu, tt) Öncelik hakkı: Maden hakkı için ilk müracaat edene tanınan hakkı, uu) Pasa: Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsaledilen maddeyi, üü) Prospeksiyon:Maden arama faaliyetlerine dayanak teşkil edecek jeolojik, mineralojik, jeokimyasal araştırmalar temelinde ön bilgilerin toplanması işini, vv) Rezerv:Kaynağın, boyutları ve tenörü/kalitesi belirlenmiş ve günün şartlarındaekonomik olarak üretilebilir ve işlenebilir kısmını, yy) Rezerv raporu:Bir veya birden çok boyutu ve tenörü/kalitesi belirlenmiş maden miktarınailişkin bilgileri içeren raporu, zz) Rödövansçı:Ruhsat sahalarındaki madenlerin üretilerek değerlendirilmesi amacıylaruhsat sahiplerinin rödövans sözleşmesi imzaladığı gerçek ve tüzel kişiler, kamu kurum ve kuruluşları ile bunların iştiraklerini, aaa) Rödövans sözleşmesi: Ruhsat sahalarındaki madenlerin işletilerek değerlendirilmesiamacıyla üçüncü kişilere veya kuruluşlara tasarruf hakkı sağlamak üzere ruhsat sahasının tamamı ya da bir kısmı için ruhsat sahiplerinin, bu kişilerle yapmış olduklarısözleşmeleri, bbb) Ruhsat hukuku: Ruhsat sahiplerinin ruhsattan doğan hak ve yükümlülüklerini, ccc) Ruhsat bedeli: Taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak Kanunun ekli (1) ve (2) sayılı tablolarında gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgilimuhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmesi için ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u da çevre ile uyum planıçalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı, ççç) Sertifika: V. Grup madenlerin aranması ve işletilmesi için belirli bir alanda, belirlibir süreyle verilen Ek-17’de yer alan belgeyi, ddd) Sevk fişi:4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 240 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan sevk irsaliyelerindeki bilgileri ihtiva eden beyan niteliğindeki belgeyi, eee) Taksir: Ruhsat alanlarının Kanun ve bu Yönetmelik gereğince küçültülmesini, fff) Teknik belge: Maden arama ve işletme faaliyetleri ile Kanunda belirtilen diğer işler içinilgili mühendis ve diğer teknik elemanlar tarafından hazırlanan arama faaliyet raporları, arama/işletme projeleri, işletme faaliyet raporları, imalât haritası, jeolojik, jeofizik, hidrojeolojik etüt, harita, kesitler, laboratuvar analizleri, sondaj verileri, çevre ile uyum planı, raporlar ve bunun gibi teknik içerikli belgeyi, ggg) Teknik eleman: İşletme tekniği, büyüklüğü ve yapısal durumu göz önüne alınarak,Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında istihdam edilen maden, jeoloji, jeofizik ve ihtiyaç halinde harita ve kadastro mühendisleri ile diğer mühendisleri, ğğğ) Teminat: Madencilik faaliyetlerinde Kanun hükümlerine ve tekniğe uygun çalışmayıtemin amacı ile alınan nakit para, banka ve özel finans kurumları tarafından verilen süresiz teminat mektupları, Hazine bonosu ve devlet tahvili olarak alınan değerleri, hhh) Tenör/Kalite: Tetkik, gözlem, analiz, teknolojik test, ölçüm sonucunda ortaya konulan kalorifik değer, bome, konsantrasyon, karat/ayar, denklik, reçeteye uygunluk gibi fiziksel, kimyasal ve jeokimyasal özelliklerine göre piyasa koşullarında değişik amaçlı değerlendirilebilme kıstaslarını/oranlarını, ııı) Tesis: Madencilik faaliyetleri için zorunlu olan her türlü kırma, eleme, öğütme, kesme ve sayalama tesisleri ile işleme tesisi kapsamında asfalt üretim, hazır beton, yapı elemanı tesisleri, sallantılı masa, jig, konsantratör, flotasyon, liç, kalsinasyon, bioksidasyon ve benzeri cevher hazırlama ve zenginleştirme tesisleri, karıştırma, depolama, stoklama, atık kazanma ve atık bertaraf tesisleri gibi geçici üniteleri, iii) TPAO: Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığını, jjj) Vardiya: 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda yer alan çalışma süresine uygun olarak yirmi dört saat içerisinde çalışmanın yapıldığızaman dilimini, kkk) Yatırım gideri: Bir projenin işletmeye geçmesine yönelik bu Yönetmelikte belirlenen varlık ve hizmetler için harcanan toplam tutarı, lll) Yerli kömür: Yurt içinde üretilen turba, leonardit, linyit, taşkömürü,antrasit,asfaltit, bitümlü şist ve bitümlü şeyl’i, mmm) Yetkilendirilmiş tüzel kişiler (YTK): Genel Müdürlükçe yetkilendirilen,Kanun kapsamında Genel Müdürlüğe verilmesi gereken rapor, proje ve her türlü teknik belgeyi hazırlamaya yetkili, şirket hisselerinin yarısından fazlasının sahibinin mühendis olduğu ya da bünyesinde nitelik ve nicelikleri 3/6/2016 tarihli ve 29731 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ile İlgili Yönetmelik ile belirlenenmühendisler çalıştıran maden arama ruhsat sahibi veya işletmesi olan tüzel kişileri, ifade eder.
